مدیریت شیلات و امور آبزیان
تاریخچه شیلات در استان مرکزی

بخش آبزی پروری در استان مرکزی از سال 1368-1367 در قالب معاونت امور دام و آبزیان جهاد استان آغاز به کار کرد . ابتدا با توجه به منابع آبی استان فقط رها سازی بچه ماهی در آبهای موجود سطح استان صورت می گرفت تا اینکه بعد از گذشت چند سال اولین مزرعه ماهیان گرم آبی در استان راه اندازی گردید . در اوایل سال 1373 با توجه به تشکیلاتی که توسط شیلات ایران پیش بینی گردید فعالیت آبزی پروری در این استان با یک نفر کارشناس مستقر در جهاد استان پیگیری و در نهایت در سال 1374 تشکیلات با تفاهم و توافق سازمان جهاد و شیلات ایران تحت نمایندگی شیلات استان مرکزی راه اندازی شد و از ابتدای سال 1377 به صورت مستقل تحت عنوان مدیریت شروع به کار نمود .در سالهای اخیر برگستره فعالیتهای آبزی پروری در استان مرکزی افزوده شده است به شکلی که تولید آبزیان از43.2 تن در سال 1376 به بیش از 1500 تن در بیش از 270 واحد آبزی پروری استان در سال 1385 رسیده است ، بر همین اساس سرانه مصرف آبزیان از 285 گرم در سال 1377 به 4800 گرم در سال 1385 رسیده است. برای رسیدن به این میزان تولید که اکثرا مربوط به ماهیان سردآبی می باشد اقدامات دیگری از جمله مطالعه منابع آبی به صورت کم و بیش ، آموزشهای لازم به آبزی پروران ، ترویج فرهنگ آبزی پروری و مصرف آن و همچنین بهره برداری بهینه تر از منابع آبی استان بخصوص منابع آبی کشاورزی صورت گرفته است..

از سال 1377 که فعالیت شیلات استان مرکزی به صورت مستقل تحت عنوان مدیریت شروع گردیدساختار آن نیز تعیین و مشخص شد به شکلی که در ساختار شیلات دوتشکیلات یکی تحت عنوان تشکیلات ستادی و دیگری تحت عنوان تشکیلات اجرایی شکل گرفت ،از طرفی هرکدام از این تشکیلات خود از اداره ها و واحدهای جداگانه ای تشکیل گردیده که بر اساس شرح وظایف مصوب که از سوی شیلات ایران ابلاغ گردیده است به هر کدام از واحدها و ادارات موجود در شیلات استان مرکزی وظایف و مسئولیتهایی در جهت پیشبرد اهداف تعیین شده شیلات ایران محول گردیده است.

درآن زمان تشکیلات اجرایی مدیریت شیلات استان مرکزی از دو اداره با نامهای اداره تولید و پرورش و اداره آموزش ،5 واحد به نامهای واحد مهندسی آبزیان،واحد صدور پروانه ، واحد تغذیه و بهداشت آبزیان، واحد بازاریابی و صنایع شیلاتی و واحد امورشهرستانهاو تشکیلات ستادی نیز از یک اداره به نام اداره اداری و برنامه ریزی و 5 واحد بانامهای واحد اموراداری ، واحد امورمالی ،واحد طرح و برنامه ، واحد عقیدتی و واحد ترابری تشکیل گردیدولی از سال 1384 با تصویب مجلس شورای اسلامی مدیریت شیلات استانهای غیر ساحلی که مدیریت شیلات استان مرکزی نیز شامل آن میشد با سازمانهای جهاد کشاورزی ادغام و عملاً وظایف آنها با نظارت سازمانهای جهاد کشاورزی ادامه یافت بر همین اساس اهم وظایف شیلات استان مرکزی در چهار چوب واحدها و ادارات موجود به شرح ذیل بیان می گردد :

  1. مطالعه و شناسایی پتانسیلهای آبزی پروری سطح استان
  2. هدایت و نظارت بر فعالیتهای صنایع شیلاتی ، حمل و نقل و عرضه آبزیان
  3. مشارکت سرمایه گذاران بخش خصوصی در فعالیتهای شیلاتی
  4. اجرای پروژه ها و طرحهای تحقیقاتی پیرامون فعالیتهای شیلاتی
  5. برگزاری همایشها و نمایشگاههای تخصصی
  6. ایجاد و حمایت از تشکلهای صنفی تولید و توزیع آبزیان
  7. مطالعه پیرامون منابع غذایی آبزیان
  8. جایگزینی اقلام ارزان قیمت در جیره غذایی ماهی بمنظور کاهش هزینه تولید و نیز تلاش بمنظور کاهش ضریب تبدیل غذایی (FCR)
  9. نظارت بر عملکرد مزارع و مراکز تکثیر و پرورش آبزیان
  10. انجام آزمایشات زیست شناسی مورد نیاز پرورش دهندگان
  11. اجرای روشهای نوین مهندسی آبزیان در زمینه ساخت و ساز فنی آبزی پروری
  12. انجام بررسیهای لازم در خصوص نقشه ها و طرحای متقاضیان با همکاری سازمان نظام مهندسی کشاورزی استان مرکزی
  13. برگزاری کلاسهای آموزشی طبخ آبزیان
  14. انجام بازدیدهای علمی و گروهی آبزی پروران
  15. ارائه خدمات ترویجی به مزارع و واحدهای تازه تاسیس دارای مجوز
  16. تشکیل کلاسهای آموزشی و ترویجی جهت آبزی پروران و علاقمندان به سرمایه گذاری در این امر
  17. ارائه خدمات کارشناسی به واحدهای پرورش ماهی دارای مجوز بطور مستمر
  18. بازاریابی و کمک به پرورش دهندگان جهت فروش محصولات تولیدی
  19. ترویج مصرف ماهی به عنوان ماهی غذای سلامتی
  20. معرفی واحدهای متقاضی دارای پروانه وام جهت استفاده از تسهیلات بانکی به منظور احداث واحدهای پرورش ماهی
  21. تامین تسهیلات سرمایه در گردش مزارع پرورش ماهی دارای مجوز
  22. بکارگیری روشهای جدید برای افزایش تولید در واحد سطح
  23. مطالعه امکان پرورش گونه های جدید در استان و راه اندازی مزارع ترویجی پرورش شاه میگو و ماهی خاویاری در قدم اول
  24. راه اندازی مراکز فروش زنده ماهی
  25. تشکیل تعاونیهای تکثیر و پرورش آبزیان
ماهیان پرورشی در استان مرکزی

ماهیان پرورشی از نظر دمای مورد نیاز جهت پرورش در ایران به دو گروه عمده گرمابی و سردابی تقسیم می شود.

معرفی آبزیان پرورشی استان(ماهیان سردابی)

ماهیانی که در میانگین حرارتی 7 تا 20 درجه سانتی گراد بخوبی رشد میکنند بعنوان ماهیان سردابی شناسایی می شوند .

قزل آلای رنگین کمان ، نام علمی ( ONCORHYNCHUS MYKSIS)

نام انگلیسی :( RAINBOW TROUT)

ماهیان سردابی در آبی با درجه خلوص بالا و سرشار از اکسیژن و درجه حرارت مناسب جهت حداکثر رشد نیاز دارد گوشتخوار بوده و به درصد بالایی از مواد پروتئینی در غذای خود نیازمندند .

مهمترین گونه پرورشی ماهیان سردابی ماهی قزل آلای رنگین کمان نام دارد این ماهی بومی ساحل اقیانوس آرام وآمریکای شمالی است که در سال 1880 میلادی به اروپا آورده شده و بتدریج به نقاط مستعد در سراسر دنیا معرفی شد .

بدن ماهی قزل آلای رنگین کمان پوشیده از خالهای سیاه ستاره ای شکل است . دارای چشمانی تیز بین جهت صید سریع شکار خود می باشد ماهیان بالغ در دو طرف بدن ، نواری بصورت رنگین کمان دارند که بخصوص در ماهیان نر بالغ بخوبی نمایان میگردد.

از آنجا که این ماهیان از غذای زنده جانوری تغذیه میکنند ، دارای لوله گوارشی کوتاه و خاص ماهیان گوشتخوار می باشد . ماهی قزل آلای رنگین کمان بمراتب آسانتر از گونه های دیگر ماهیان سردابی نسبت به محیط ساز گاری حاصل مینماید. تمایل بیشتری به اهلی شدن دارد و از غذای دستی بهتر استفاده میکند. میتواند 20 - 22 درجه سانتی گراد و در کوتاه مدت حتی 24 درجه سانتی گراد را تحمل کند.

نسبت به بیماریها بمراتب مقاومتر میباشد . دارای رشد سریعتر بوده، در درجه حرارت مطلوب رشد 7 تا 9 ماه طول می کشد که بچه ما هی با وزن 2 گرم به وزن 250 گرم برسد . برای دستیابی به هدف تولید اقتصادی ماهی قزل آلا ، بکار بردن غذای مناسب و حاوی اجزای مورد نیاز این ماهی ، اهمیت بسیار بالایی دارد . جیره غذایی که برای ماهی قزل آلا در نظر گرفته می شود ( غذای آماده ساخت کار خانجات تولید غذا ) باید از نظر نوع و مقدار ترکیبات تشکیل دهنده آن یعنی پروتئین ، چربی ، مواد قندی ( کربو هیدرات ) و مواد معدنی ( مینرالها ) از ویژگیهای متناسب با نیازهای این ماهی بر خوردار باشد . غذا از مهمترین عوامل موفقیت در امر پرورش ماهی قزل آلا است . می توان به اهمیت و نقش غذا و متناسب بودن آن از نظر نوع و مقدار در هر مرحله از رشد و پرورش پی برد . زیرا در صورت استفاده از غذا یا جیره غذایی مناسب ، علاوه بر تامین نیاز بدن آنها باعث بهبود وضعیت عمومی و سلامتی ماهیها ، کاهش تلفات در طول دوره پرورش ، سریعتر شدن رشد آنها ، تولید ماهی با متوسط وزنی بالاتر و در نهایت ، دستیابی به مقدار کل تولید بالاتر در هر استخر یا در سطح کل مزرعه خواهد شد.

امروزه غذای پلت شده جهت تغذیه ماهیان قزل آلای پرورشی در تمام جهان مرسوم شده است . سهولت دسترسی و کاهش آلودگی محیطی و ضریب تبدیل مطلوب که انگیزه اقتصادی را افزایش میدهد با عث استفاده سراسری از غذای پلت شده است .

مبنای تعیین دوره پرورش وزمان دستیابی به ماهی بازاری براساس ارزش ماهی در بازار تعیین شده است . در شرایط اجتماعی کشور ما و عادات غذایی مردم ، فصل زمستان زمانی است که تقاضای ماهی به حداکثر رسیده و بالطبع تا اسفند ماه این تقاضا و در نتیجه قیمت آن به حد اکثر می رسد . پرورش دهنده با رهاسازی بچه ماهی بصورت پله ای و به فواصل دو تا سه ماه یکبار (شرایط فیزیکی و شیمیایی میزان آب در مزارع متفاوت میباشد) . شرایط مناسب استان کرمانشاه در تمام طول سال مبادرت به پرورش نماید.

معرفی آبزیان پرورشی استان(ماهیان گرمابی)

( CYPRINUS CARPIOماهی کپور معمولی ( نام علمی

معمولاَ درازای بدن ماهی سه برابر پهنای ماهی است ، فلسهای بدن درشت ، سرماهی نسبتاًبزرگ ، پوزه گنده و دهان انتهایی است . ماهی دارای چهار عدد سبیلک بوده و یا سه پشتی دراز و ممتد است . خط جانبی کامل و رنگ بدن در قسمت پشتی تیره و در پهلوها و شکم زرد – نارنجی است . مشخصه اصلی نژاد پرورش کپور ارتفاع زیاد بدن است .

یعنی پهنای بدن کپور پرورشی نسبتاًزیاد و در مقایسه با ارتفاع بدن ، ارتفاع سر کمتر است.

ماهی کپور نقره ای نام علمی ( HYPOPHTHAL MOLITRIX)

ماهی کپور نقره ای یا فیتو فاگ که به غلط به ماهی آزاد پرورشی نیز معروف است ، دارای بدنی فشرده از پهلوها و نسبتاً مرتفع ، دارای کیل شکمی از ابتدای بر جستگی شکم تا مخرج ، سر نسبتاًبزرگ ، چشمها کوچک ، دهان بزرگ و هلالی و لب پایین اندکی جلوتر قرار دارد . انشعابات آبششی به عضو مشبک و اسفنجی متصل هستند ، فلسها کوچک است و خط جانبی در ابتدای بدن با شیب تندی بطرف بالای بدن امتداد دارد ، ابتدای باله پشتی عقب تر از باله شکمی قرار دارد ، انتهای باله سینه ای به ابتدای باله شکمی نمی رسد ،قسمت

پشتی سینه – خاکستری ، طرفین بدن سفید متمایل به زرد و قسمت شکمی بدن سفید

نقره ای است.

(CTENOPHARYNGODON IDELLA)ماهی کپور علفخوار نام علمی

ماهی کپور علفخوار یا آمور که به غلط به ماهی سفید پرورشی معروف است ، دارای بدنی تقریباً گرد و استوانه ای است ، سر فاقد فشردگی چشمها نسبتاَ کوچک ، دهان پایینی و لب پایینی کوتاه تر است ، باله پشتی کوتاه و ابتدای باله پشتی روبروی باله سینه ای است . خط جانبی تقریباَ مستقیم و فلسها نسبتاً درشت ، دندانهای حلقی شبیه شانه با شکافهای زیاد است . رنگ بدن سفید – روشن ، پشت بدن سیاهتر ، شکم سفید متمایل به خاکستری ، باله های پشتی و سینه ای سفید – سیاه و دیگر باله ها رنگ روشنتر دارد .

ماهی کپور سر گنده ( نام علمی (ARISTICHTHYS NOBILIS

ماهی کپور سرگنده دارای بدنی فشرده از جانبین ونسبتاً مرتفع می باشد.شکم فقط بین قائده باله شکمی و مخرج دارای خط کیل است ، سر خیلی بزرگ ، چشمها کوچک دهان بزرگ و هلالی است ، لب پایینی مقداری جلوتر قرار دارد ،انشعابات آبششی انبوه و جدای از هم قرار دارند ، ابتدای باله پشتی عقبتر از قائده باله شکمی قرار دارد ، باله سینه ای بزرگ و انتهای آن یک سوم تا دو پنجم باله شکمی را می پوشاند. فلسها کوچک ، ابتدای خط جانبی به شکل منحنی و انتهای آن نسبتاً مستقیم است. سطح بالایی سر و بدن سیاه و متمایل به سبز ، طرفین بدن بوسیله خالهای سیاه پوشیده شده و سطح شکمی بدن زرد ، خاکستری است .

1- عادات تغذیه ای ماهی کپور معمولی

بچه ماهی نو رس تازه به تغذیه افتاده : ماهی ، از روتیفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پایان تغذیه می نماید و با رشد ماهی ( 10تا 20 میلی متر ) از آنتن منشعب ها و پارو پایان و بتدریج علاوه برجانوران فوق از جانوران کفزی نیز تغذیه می نمایند بچه ماهیان بزرگتر از 10 گرم میتوانند از بی مهرگان ، سخت پوستان ، حشرات ، لاروهای حشرات ، نرم تنان ، کرمهای کفزی ، قسمتهای پوسیده گیاهان ، بذر گیاهان و … تغذیه کنند .

پرورش دهندگان ماهی ، از این عادت همه چیز خواری ماهی استفاده کرده غذاهای دستی متشکل از دانه های غلات مثل جو ، گندم ، ذرت و کنجاله های حبوبات و … را برای تکمیل تغذیه ماهی استفاده میکنند .

2-عادات تغذیه ای ماهی کپور نقره ای

این ماهی در دوره کوتاهی از عمر و در اوایل زندگی خود از زی شناوران جانوری که شامل رو تیفرها ، آنتن منشعب ها و پارو پایان است تغذیه می کند ، طول دوره در شرایط مساعد محیطی حد اکثر بیست روز است و پس از آن رژیم غذایی ماهی تغییر یافته و زی شناور گیاهی می خورد .

نوزاد ماهی در بدو تولد وابسته به کیسه زرده بوده و پس از جذب کیسه زرده قادر به شنای فعال و تغذیه خارجی می شود . در این مرحله بچه ماهی نو رس نامیده شده و از روتیفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پایان تغذیه میکند . بتدریج با بزرگ شدن بچه ماهی قادر به تغذیه از آنتن منشعبها و پارو پایان شده و در طی یک دوره چند روزه با تکامل اندام تصفیه کننده هم زمان از زی شناور جانوری و زی شناور گیاهی تغذیه می کند و بعد از تکامل نهایی اندام تصفیه کننده اکثراً از زی شناوران گیاهی تغذیه می کنند ، در طی این دوره بچه ماهی به مصرف غذای دستی که بصورت پودر نرم در آمده است عادت پذیری دارد . غذای ماهی کپور نقره ای را بعد از پایان مرحله بچه ماهی نو رس ، یعنی در مرحله انگشت قدی و مرحله پرواری و مرحله بلوغ عمدتاً زی شناوران گیاهی و دیتریت ها و بصورت جزیی زی شناوران جانوری تشکیل می دهند .

3- عادات تغذیه ای ماهی کپور علفخوار

نوزاد ماهی بعد از گذشت 3 تا 4 روز از تولد ( خروج از تخم ) شروع به تغذیه از روتیفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پایان میکند . بچه ماهی نورس همزمان با تغذیه از غذاهای فوق می تواند ا ز غذا های مصنوعی تهیه شده بصورت پودر نرم استفاده کنند بعد از اینکه طول بچه ماهی به 20 تا 30 میلی متر رسیده تغذیه از جوانه ها و برگهای باریک گیاهان آبزی شروع می گردد با رشد بچه ماهی ، نسبت روتیفرها در رژیم غذایی ماهی بتدریج کاسته شده ولی تغذیه از سخت پوستان ادامه می یابد طول روده بچه ماهی 3 تا 10 سانتی متر معادل 8/1 تا 3/2 برابر طول بدن خواهد بود و دندانهای حلق ماهی برای خرد کردن گیاهان عالی بخوبی توسعه یافته و از برگهای

جوا ن و باریک طیف وسیعی از گیاهان آبزی ( انواع پوتاموژتون ، سرا توفیلوم ، بندواش ، میر یو فیلوم و … ) و گیاهان خشکی ( شبدر و یونجه و … ) تغذیه میکنند .

4- عادات تغذیه ای کپور سر گنده

نوزاد ماهی در بدو خروج از تخم به کیسه زرده وابسته بوده و پس از جذب کیسه زرده و شروع شنای فعال از زی شناور جانوری که عمدتاًشامل روتیفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پایان است تغذیه میکند و با بزرگتر شدن بچه ماهی قادر به تغذیه از آنتن منشعبها و پارو پایان شده و با مصرف از زی شناوران گیاهی نیاز خود را تکمیل میکند .

ماهی کپور سرگنده در تمامی مراحل زندگی خود یعنی مرحله بچه ماهی نورس ، مرحله بچه ماهی انگشت قد،مرحله پرواری و مرحله بلوغ از زی شناوران جانوری تغذیه میکنند .



 
تاریخ به روز رسانی:
1397/03/12
تعداد بازدید:
1283
کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت جهاد کشاورزی می باشد
Powered by DorsaPortal